Spółka komandytowa to spółka osobowa prawa handlowego, w której co najmniej jeden wspólnik, komplementariusz, odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, a co najmniej jeden, komandytariusz, odpowiada tylko do wysokości sumy komandytowej. Przez lata była popularna ze względów podatkowych, bo nie płaciła CIT. Od 2021 r. jest podatnikiem CIT, ale nadal bywa wybierana tam, gdzie liczy się połączenie aktywnego zarządzającego z pasywnym inwestorem.
Wspólnicy i ich rola
Komplementariusz prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Odpowiada za długi spółki całym swoim majątkiem, solidarnie z innymi komplementariuszami i ze spółką, choć wierzyciel może sięgnąć do jego majątku dopiero wtedy, gdy egzekucja ze spółki okaże się bezskuteczna. Bardzo często komplementariuszem jest spółka z o.o., co ogranicza ryzyko osób fizycznych. Taką strukturę nazywa się spółką z o.o. sp.k.
Komandytariusz ma pozycję inwestora. Nie prowadzi spraw spółki i nie reprezentuje jej, chyba że działa jako pełnomocnik lub prokurent. Odpowiada wobec wierzycieli tylko do sumy komandytowej, czyli kwoty wpisanej do KRS, a w zakresie, w jakim wniósł wkład, jest od tej odpowiedzialności wolny.
| Cecha | Komplementariusz | Komandytariusz |
|---|---|---|
| Odpowiedzialność | całym majątkiem, subsydiarnie | do sumy komandytowej |
| Prowadzenie spraw | tak | nie, chyba że umowa stanowi inaczej |
| Reprezentacja | tak | tylko jako pełnomocnik lub prokurent |
| Kto może nim być | osoba fizyczna lub prawna | osoba fizyczna lub prawna |
| Podatek od zysku (dla osoby fizycznej) | 19% z możliwością odliczenia CIT spółki | 19% ze zwolnieniem 50% do 60 000 zł |
Jak założyć spółkę komandytową
Umowa spółki komandytowej wymaga formy aktu notarialnego. Powinna określać m.in. firmę i siedzibę, przedmiot działalności, czas trwania, wkłady wspólników i ich wartość oraz sumę komandytową każdego komandytariusza. Spółka powstaje z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Firma spółki musi zawierać nazwisko lub firmę co najmniej jednego komplementariusza i oznaczenie „spółka komandytowa” albo skrót „sp.k.”.
Nazwisko komandytariusza nie powinno pojawiać się w firmie. Jeśli się pojawi, komandytariusz odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz. To przepis łatwy do przeoczenia przy rodzinnych spółkach.
Spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia, a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona.
art. 102 Kodeksu spółek handlowych
Opodatkowanie od 2021 r.
Spółka komandytowa płaci CIT od swojego dochodu: 9% jako mały podatnik lub 19%. Wypłata zysku do wspólników jest dodatkowo opodatkowana jak dywidenda, stawką 19%. Ustawodawca złagodził jednak skutki podwójnego opodatkowania. Komandytariusz będący osobą fizyczną korzysta ze zwolnienia 50% przychodu z udziału w zyskach, do 60 000 zł rocznie, o ile nie jest jednocześnie powiązany ze spółką lub komplementariuszem w określony sposób. Komplementariusz może odliczyć od swojego podatku od zysku CIT zapłacony przez spółkę, proporcjonalnie do udziału w zysku.
Estoński CIT
Spółka komandytowa może wybrać ryczałt od dochodów spółek, czyli estoński CIT, jeśli spełnia warunki, m.in. ma wyłącznie wspólników będących osobami fizycznymi. Podatek płacony jest wtedy dopiero przy wypłacie zysku. Opodatkowanie dywidend opisujemy w tekście podatek od dywidendy.
Zobacz też
Prokura samoistna — komandytariusz nie reprezentuje spółki, ale może zostać prokurentem. Na czym polega prokura i czym różni się samoistna od łącznej, wyjaśniamy w tekście prokura samoistna co to znaczy.
Dla kogo spółka komandytowa
Spółka komandytowa sprawdza się, gdy jeden partner ma prowadzić biznes, a drugi chce zainwestować kapitał bez ryzyka całym majątkiem i bez wpływu na bieżące decyzje. Bywa też wybierana w firmach rodzinnych i przy planowaniu sukcesji. Wadą są koszty założenia i obsługi, pełna księgowość, a od 2021 r. także CIT. Dla jednoosobowej firmy alternatywą może być zarząd sukcesyjny, który pozwala kontynuować działalność po śmierci właściciela bez zmiany formy prawnej. Opisujemy go w artykule zarząd sukcesyjny co to.
Komandytariusz i zwolnienie z podatku od zysków
Po objęciu spółek komandytowych CIT ustawodawca wprowadził preferencję dla komandytariuszy. Mogą oni zwolnić z PIT 50% przychodów z udziału w zyskach spółki, maksymalnie 60 000 zł rocznie. Zwolnienie nie przysługuje, jeśli komandytariusz jest jednocześnie członkiem zarządu komplementariusza lub jest powiązany z komplementariuszem w sposób opisany w ustawie. W praktyce preferencja obniża efektywne opodatkowanie zysków dla mniejszych wspólników, którzy nie zarządzają spółką.
Odpowiedzialność do sumy komandytowej
Komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki tylko do wysokości sumy komandytowej wskazanej w umowie spółki i ujawnionej w KRS. Jeśli wniósł wkład o wartości co najmniej równej tej sumie, jest wolny od odpowiedzialności. Ochrona ma jednak granice. Gdy nazwisko komandytariusza znajdzie się w firmie spółki, odpowiada on wobec wierzycieli tak jak komplementariusz (art. 104 § 4 KSH). Podobnie, jeśli działa w imieniu spółki bez pełnomocnictwa, odpowiada za skutki tej czynności bez ograniczeń.
| Kwestia | Komplementariusz | Komandytariusz |
|---|---|---|
| Prowadzenie spraw spółki | tak | nie, chyba że umowa stanowi inaczej |
| Reprezentacja | tak | tylko jako pełnomocnik |
| Odpowiedzialność | całym majątkiem | do sumy komandytowej |
| Preferencja podatkowa od zysków | brak | 50% do 60 000 zł rocznie, przy spełnieniu warunków |