Pod pojęciem podwyższonych kosztów uzyskania przychodu kryją się dwie różne preferencje. Pierwsza to koszty pracownicze w wysokości 300 zł zamiast 250 zł miesięcznie, dla osób mieszkających poza miejscowością zakładu pracy. Druga, znacznie bardziej opłacalna, to 50% kosztów od wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich, przysługująca twórcom na etacie, zleceniu i umowie o dzieło, do limitu 120 000 zł kosztów rocznie. Obie trzeba odpowiednio udokumentować, żeby urząd skarbowy ich nie zakwestionował.
Dwa rodzaje podwyższonych kosztów
| Rodzaj | Wysokość | Kto może skorzystać | Co jest potrzebne |
|---|---|---|---|
| Koszty dla dojeżdżających | 300 zł miesięcznie, 3 600 zł rocznie | pracownik mieszkający poza miejscowością zakładu pracy | oświadczenie pracownika |
| Koszty autorskie | 50% przychodu z praw autorskich | twórcy na etacie, zleceniu, dziele | umowa z wyodrębnionym honorarium, ewidencja utworów |
| Koszty faktyczne dojazdu | wartość biletów okresowych | pracownik dojeżdżający komunikacją | imienne bilety okresowe |
Koszty 300 zł dla dojeżdżających
Pracownik ma prawo do kosztów 300 zł miesięcznie, jeśli jego miejsce stałego lub czasowego zamieszkania znajduje się poza miejscowością, w której jest zakład pracy, i nie otrzymuje dodatku za rozłąkę. Wystarczy złożenie pracodawcy oświadczenia, np. na formularzu PIT-2 lub w osobnym piśmie. Nie trzeba wykazywać odległości ani posiadać biletów. Przy kilku umowach o pracę obowiązuje roczny limit 5 400 zł.
Różnica wynosi 50 zł miesięcznie kosztów, czyli 600 zł rocznie. Przy stawce 12% daje to 72 zł niższego podatku w skali roku. To niewiele, ale warto pamiętać o oświadczeniu, bo pracodawca nie zastosuje kosztów 300 zł samodzielnie.
Koszty autorskie 50%
Koszty 50% przysługują przy przychodach z korzystania przez twórców z praw autorskich lub ich rozporządzania, m.in. z przeniesienia praw autorskich lub udzielenia licencji. Ustawa o PIT wymienia działalności, które się kwalifikują, m.in. twórczą działalność w zakresie programów komputerowych, architektury, badań naukowych, sztuk plastycznych, muzyki, literatury, dziennikarstwa i produkcji audiowizualnej.
Koszty liczy się od przychodu pomniejszonego o składki społeczne, jeśli są pobierane. Przykład: honorarium autorskie 8 000 zł z umowy o dzieło bez składek daje 4 000 zł kosztów i 4 000 zł dochodu. Przy kosztach 20% dochód wyniósłby 6 400 zł, więc różnica w zaliczce na podatek to 288 zł.
Limit 120 000 zł
Łączne koszty 50% ze wszystkich źródeł nie mogą przekroczyć 120 000 zł w roku podatkowym. Odpowiada to przychodowi autorskiemu rzędu 240 000 zł. Po przekroczeniu limitu od nadwyżki stosuje się zwykłe koszty: na etacie 250 lub 300 zł, a na zleceniu i dziele 20%.
Koszty autorskie zależą od tego, czy powstał utwór, a nie od stanowiska. Programista, który tworzy kod, może je mieć. Ten sam programista w części pracy poświęconej spotkaniom i administracji już nie.
praktyczna zasada
Jak udokumentować koszty autorskie
Umowa powinna wyraźnie wskazywać, że jej przedmiotem jest stworzenie utworu, a wynagrodzenie obejmuje przeniesienie praw autorskich lub licencję. Na etacie trzeba wyodrębnić część pensji przypadającą na honorarium, np. procentowo, i prowadzić ewidencję utworów: krótki opis, data, link do repozytorium lub pliku. Przy kontroli urząd sprawdza, czy utwory rzeczywiście powstały i czy proporcja honorarium do całej pensji jest realistyczna.
Zobacz też
Koszty uzyskania przychodu umowa o pracę — standardowe koszty 250 zł, limity przy kilku pracodawcach i koszty faktyczne z biletów opisujemy w tekście koszty uzyskania przychodu umowa o pracę.
Czy można łączyć obie preferencje
Na etacie tak, ale w odniesieniu do różnych części wynagrodzenia. Od części nieautorskiej pracodawca odlicza 250 lub 300 zł, a od części autorskiej 50%. Pracownik dojeżdżający może więc skorzystać z obu preferencji jednocześnie. Na zleceniu i dziele kosztów pracowniczych nie ma, więc zostaje wybór między 20% a 50% dla części autorskiej. Ogólne zasady liczenia kosztów zebraliśmy w artykule koszty uzyskania przychodu jak liczyć.
Roczny limit kosztów autorskich
Koszty autorskie 50% nie są nieograniczone. W całym roku podatkowym łączna kwota kosztów z tytułu praw autorskich i niektórych innych przychodów nie może przekroczyć 120 000 zł. W praktyce oznacza to, że preferencja obejmuje przychody autorskie do około 240 000 zł rocznie. Po przekroczeniu limitu płatnik stosuje zwykłe koszty, a przychód ponad limit jest opodatkowany w całości według skali.
Limit jest wspólny dla wszystkich źródeł. Jeśli twórca pracuje na etacie z kosztami autorskimi i jednocześnie zawiera umowy o dzieło z przeniesieniem praw, koszty z obu źródeł sumują się do jednego limitu. Płatnicy nie wiedzą o sobie nawzajem, dlatego rozliczenie nadwyżki następuje dopiero w zeznaniu rocznym i może oznaczać dopłatę podatku.
Zamknięta lista działalności twórczej
Od 2018 r. koszty autorskie przysługują tylko w zawodach i rodzajach działalności wymienionych w art. 22 ust. 9b ustawy o PIT. Lista obejmuje m.in. działalność twórczą w zakresie architektury, urbanistyki i wzornictwa, tworzenie programów komputerowych, działalność badawczo-rozwojową i naukową, działalność dziennikarską, publicystyczną i wydawniczą, twórczość artystyczną w dziedzinie muzyki, sztuk plastycznych, literatury i filmu oraz działalność wykonawczą artystów.
| Kto zwykle może korzystać | Kto zwykle nie może |
|---|---|
| Programista tworzący kod | pracownik działu obsługi klienta |
| Grafik, projektant, architekt | osoba wykonująca czynności administracyjne |
| Dziennikarz, tłumacz literacki | specjalista ds. sprzedaży |
| Naukowiec, badacz | księgowy |
| Ostatecznie decyduje jednak nie nazwa stanowiska, lecz faktyczny charakter pracy i to, czy jej efektem jest utwór w rozumieniu prawa autorskiego. |