Faktoring to usługa finansowa, w której firma sprzedaje swoje niezapłacone faktury z odroczonym terminem płatności faktorowi, czyli bankowi lub wyspecjalizowanej firmie faktoringowej. W zamian dostaje większość kwoty od razu, zwykle 80–90% wartości brutto, a resztę po zapłacie przez kontrahenta, pomniejszoną o prowizję i odsetki. Dzięki temu nie musi czekać 30, 60 czy 90 dni na pieniądze, a w faktoringu pełnym przerzuca na faktora także ryzyko niewypłacalności odbiorcy.
Jak działa faktoring krok po kroku
Firma sprzedaje towar lub usługę i wystawia fakturę z terminem zapłaty. Przekazuje ją faktorowi w ramach przyznanego limitu, a faktor wypłaca zaliczkę. Kontrahent zostaje poinformowany o cesji wierzytelności i w terminie płaci bezpośrednio na rachunek faktora. Po otrzymaniu zapłaty faktor rozlicza się z firmą: przekazuje pozostałą część kwoty po potrąceniu wynagrodzenia.
W odmianie cichej kontrahent nie wie o faktoringu i płaci na rachunek firmy, która przekazuje pieniądze faktorowi. Takie rozwiązanie jest rzadsze i zwykle droższe, bo faktor ma mniejszą kontrolę nad spływem należności.
Rodzaje faktoringu
| Rodzaj | Kto ponosi ryzyko niewypłacalności | Dla kogo |
|---|---|---|
| Niepełny (z regresem) | sprzedawca faktury | firmy z wiarygodnymi odbiorcami, niższy koszt |
| Pełny (bez regresu) | faktor, w ramach limitu dla odbiorcy | firmy, które chcą się zabezpieczyć przed złymi długami |
| Odwrotny | finansowanie zobowiązań wobec dostawców | firmy, które chcą płacić później |
| Eksportowy | faktor, często z ubezpieczeniem | sprzedaż zagraniczna |
W faktoringu niepełnym, jeśli kontrahent nie zapłaci, faktor po upływie określonego czasu żąda zwrotu zaliczki od firmy. W faktoringu pełnym ryzyko przechodzi na faktora, ale tylko do wysokości limitu przyznanego na danego odbiorcę i zwykle pod warunkiem, że faktura nie jest sporna.
Faktoring finansuje sprzedaż, a nie firmę. O limicie decyduje bardziej wiarygodność Twoich odbiorców niż Twoja własna historia kredytowa.
praktyczna zasada
Ile kosztuje faktoring
Koszt składa się zwykle z prowizji od wartości faktury i odsetek dyskontowych za okres od wypłaty zaliczki do zapłaty przez odbiorcę. Odsetki liczone są najczęściej jako WIBOR lub inny wskaźnik plus marża. Do tego mogą dojść opłaty za przyznanie limitu, ocenę kontrahenta, ubezpieczenie należności czy minimalne miesięczne obroty. W ofertach dla małych firm spotyka się też jedną zryczałtowaną opłatę zależną od terminu płatności.
Przy porównywaniu ofert warto przeliczyć łączny koszt na konkretną fakturę, np. 20 000 zł z terminem 60 dni. Niska prowizja może być pozorna, jeśli faktor dolicza wysokie odsetki lub opłaty stałe niezależne od wykorzystania limitu.
Faktoring a VAT i podatki
Opłaty faktoringowe są dla firmy kosztem uzyskania przychodu. Usługa faktoringu co do zasady podlega VAT, choć część elementów, np. samo finansowanie, bywa traktowana jako zwolniona. Faktor wystawia fakturę lub notę, którą warto skonsultować z księgowym. Sprzedaż faktury nie zmienia momentu powstania przychodu ze sprzedaży towaru lub usługi.
Zobacz też
Odsetki w transakcjach handlowych — gdy kontrahent płaci po terminie, przysługują wyższe odsetki i rekompensata. Opisujemy je w tekście odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.
Kiedy faktoring się opłaca
Faktoring sprawdza się, gdy firma rośnie szybciej, niż spływają pieniądze od klientów, albo gdy duzi odbiorcy narzucają długie terminy płatności. Pozwala płacić dostawcom na czas, korzystać ze skont za wcześniejszą zapłatę i uniknąć kredytu obrotowego. Mniej sensu ma przy sprzedaży do konsumentów, przy fakturach o bardzo niskich kwotach czy przy odbiorcach, którzy notorycznie zgłaszają reklamacje, bo faktor niechętnie finansuje należności sporne.
Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, czy kontrakty z odbiorcami nie zakazują cesji wierzytelności. Taki zakaz uniemożliwia faktoring albo wymaga zgody kontrahenta. Warto też ustalić, jak szybko faktor wypłaca zaliczkę i czy umowa ma okres wypowiedzenia lub minimalne obroty.
Faktoring a kredyt obrotowy
Faktoring i kredyt obrotowy rozwiązują ten sam problem – brak gotówki w okresie między wystawieniem faktury a jej zapłatą – ale robią to w inny sposób. Kredyt jest zobowiązaniem firmy, które obciąża jej zdolność kredytową i bilans. Faktoring opiera się na wartości konkretnych faktur, a w wariancie bez regresu przenosi ryzyko niewypłacalności odbiorcy na faktora.
| Cecha | Faktoring | Kredyt obrotowy |
|---|---|---|
| Podstawa finansowania | wystawione faktury | ocena zdolności kredytowej firmy |
| Wysokość finansowania | rośnie razem ze sprzedażą | stały limit |
| Zabezpieczenie | wierzytelności, czasem weksel | hipoteka, poręczenie, weksel |
| Dostępność dla młodych firm | zwykle większa | często wymagany staż i wyniki |
| Ryzyko niewypłacalności odbiorcy | po stronie faktora (bez regresu) | zawsze po stronie firmy |
Na co uważać w umowie faktoringowej
Zanim podpiszesz umowę, sprawdź, czy umowy z Twoimi odbiorcami nie zawierają zakazu przelewu wierzytelności. Zgodnie z art. 509 Kodeksu cywilnego strony mogą wyłączyć możliwość cesji, a wtedy faktor nie przejmie takiej faktury albo będzie wymagał zgody kontrahenta. Zwróć też uwagę na opłaty dodatkowe, takie jak opłata za ocenę kontrahenta, za zmianę limitu czy za niewykorzystany limit, oraz na okres wypowiedzenia umowy. Przy porównywaniu ofert przelicz koszt całkowity na konkretnym przykładzie, a nie tylko porównuj prowizję.